Улаан бурхан буюу корь өвчин

Амьсгалаар дамжин халдварладаг өвчнүүдийг агаар дуслын гэж нэрлэдэг. Ийм байдлаар үүсгэгч вирус нь өвчтэй хүнээс ойр орчимдоо тархдаг өвчний нэг бол улаан бурхан. Эмнэлгийн нэршлээр корь гэнэ. Улаан тууралт нүүр биеэр гардаг, тэгээд амархан хүндэрч хүний ихэнхдээ хүүхдийн амь насыг авч оддог байсан болохоор “бурхан” хэмээх тодотгол зүүсэн гэдэг. Бага насны хүүхдүүд ихэвчлэн өвчилдөг бөгөөд, ясли, цэцэрлэг, сургуулийн бага ангийнхан дотор нэг хүүхэд илэрсэн бол бүгдэд нь тархах аюултай. Гэхдээ уг өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх вакцин хийх болсноос хойш үндсэндээ устаж буй өвчин гэхэд болно. Тэглээ ч жил бүр тодорхой тоогоор гарсаар байгаа.

Ялангуяа ханиад томуу дэгдэж буй хавар, намрын улиралд биеийн эсэргүүцэл нь суларсан хүүхдүүд өвчилж, халдвар тараах нөхцөл бүрддэг. Дашрамд дуулгахад нэг удаа кортсон бол дархлаа тогтож дахин өвчилдөггүй. Вакцин нь энэ онцлогт тулгуурлан хийгдсэн. Өөрөөр хэлбэл хүчийг нь сулруулсан вирусээр тарьж, хөнгөн өвчлүүлээд дархлаа тогтооно гэж ойлгож болно. Вакцины дараа халуурч, чилээрхээд байдаг нь ийм учиртай. Өвчилсөн хүүхэд халуурч, уйлагнан, хамраас нь шингэн нус гарах байдлаар илэрнэ. Сайн үзвэл эхэндээ амны дотор тал, жавж орчмоор жижигхэн цайвар, зүйрлэвэл будаа цацсан мэт тууралт гарсан байдаг. Аажмаар тууралт биеийн ил хэсгээр тархахдаа бяцхан улаан гүвдрүү мэт болж хувирдаг. Корь ихэнхдээ 2-3 үе шатаар даамжирна. Эхний үед ямар нэг шинж тэмдэг илрэхгүй ч хөнгөн хэлбэрийн ханиад хүрсэн мэт байдаг. Тэр үед нь анхаарч биеийн ерөнхий эсэргүүцэл сайжруулах эмчилгээ, сувилгаа хийж чадваас эдгэрэх нь бий. Ингэж чадаагүй бол хоёрдугаар үед шилжинэ. Нарийн зааглагдах боломжгүй, дараагийн үедээ үргэлжлэн шилждэг. Энэ үед дээр дурдсан тууралт гарч онош тодорно гэсэн үг. Үе үе сөөнгөн ханиах ба халуун нэмэгдэнэ. Тууралт амны салстаар тархах нь бий. Нүд нь улайж гэрлээс дальдчин, хоолой боогдох хүртлээ даамжирдаг. Монголчууд хүүхэд нь кортсон айлын гэрийн бүслүүрийг хатавчнаасаа урагш сунган тавьдаг нь хорио цээр тогтоосны илэрхийлэл болдог. Тэгээд хүүхдийнхээ орны урдуур хар даавуун хөшиг татдаг байсан нь гэрлийн цочролоос хамгаалсан арга байлаа. Эмчид цаг тухайд нь хандваас түвэггүй оношлох учир цаг алдах хэрэггүй.

Улсын хэмжээгээр корийн эсрэг вакциныг эхний удаад 8-11 сартайд, хоёр дахь тунг нэг настайд нь хийдэг. Ер нь гурван сар хүртэлх насны хүүхдүүд бараг кортдоггүй нь эхийн дархлаа сүүгээр дамжин нөлөөлдөгтэй холбоотой. Хамгийн их өвчлөмтгий нас бол 4 сартайгаас тав хүртэлх насанд тохионо. Хүүхэд бүр вакцинд хамрагдаж чадвал бүрэн хамгаалагдах боломжтой. Гэхдээ хүүхдийн биеийн эсэргүүцэл, суурь өвчин зэргээс шалтгаалаад вакцин хийлгэсэн хүүхэд ч хөнгөн өвчлөх нь байдаг. Корь үндсэндээ 10- 14 хоног үргэлжлээд аажим эдгэрэх боловч бүрэн илаарших хүртэл 1-2 сар халамж, анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй. Энэ хугацаанд тууралт хатаж, ховхрон гуужиж дуусдаг юм. Харин өвчин илэрсэн эхний 10 орчим хоногт халдвар тараах хамгийн өндөр эрсдэлтэй учир хөл хорио тогтоох шаардлагатай. Халдвар зөвхөн өвчтэй хүүхдийн амьсгалаас төдийгүй, уг хүүхдийн орчимд түр саатаад гарсан хүмүүсээр дамжих магадлалтай. Тэд өөрсдөө өвчлөхгүй дархлаа хэдийнээ тогтсон ч бусдад тараах аюултай. Гарч буй хүндрэлээс хамааран хаана эмчлэхийг эмч шийдвэрлэнэ. Хөнгөвтөр бол гэртээ сувилах боломжтой. Гол нь амин дэм, хоол тэжээл, ариун цэврийн дэглэм, эрүүл агаар хэрэгтэй. Тэгээд илүүтэй гарч буй зовиур шаналгааг харгалзан эмчилгээгээ сонго. Тухайлбал сөөнгөтөн ханиаж, хоолой нь бачуурах байдал илэрвэл соодтой сүүгээр утах, уулгах, горчицтой бүлээн усанд хөлийг нь дүрэх, амыг нь бүлээн усаар ойр ойрхон зайлах, оо хэрэглэн угаах, дааруулахгүй байх, нүдийг нь хоёр хувийн боорын уусмалаар арчих, халуун нь 39-40 хэм хүрвэл эмээр буулгах зэрэг эмчилгээ хийнэ. Болж өгвөл эмчээс зөвөлгөө аваад гаммаглобулин тариулбал сайн.

Олхонууд ШААБАР

Үндэсний мэдээ
profile