Хэнтийд Чингис хааны цогцолбор байгуулна Хэвлэх














УИХ-ын дарга З.Энхболд, УИХ-ын гишүүн, Эдийн засгийн байнгын хорооны дарга Б.Гарамгайбаатар, УИХ-ын гишүүн С.Одонтуяа, Г.Уянга, УИХ-ын даргын зөвлөх Д.Ганзориг болон албаны бусад хүн, хэвлэл мэдээллийнхэн өнөөдөр /2013.03.06/ Хэнтий аймагт ажиллав.

УИХ-ын 2012 оны намрын чуулганы хугацаанд баталж гаргасан хууль, тогтоомжийн талаар сурталчлах, иргэд, сонгогчидтой уулзаж санал бодлыг нь сонсох, төсвийн хөрөнгөөр гүйцэтгэсэн ажлын гүйцэтгэлтэй танилцах зорилгоор зүүн гурван аймагт ажиллах томилолтоо ийнхүү Өндөрхаан хотоос эхэлсэн юм.

Их Эзэн Чингис хааны өлгий нутаг гэгддэг Хэнтий аймаг нь 70 гаруй мянган хүн амтай. Мал аж ахуй, газар тариалан нь эдийн засаг, бизнесийнх нь гол үндэс болсон энэ аймагт 1025 иргэн ажилгүй гэсэн бүртгэл хөдөлмөрийн биржд байдаг аж. Энэ онд тус аймаг үүсэн байгуулагдсаны 90 жилийн ойгоо тэмдэглэх юм байна. Тиймээс ойн хүрээнд аймгийн төвийг бүхэлд нь камерын сиситемтэй болгох, автобусны 20 буудал байгуулах гэхчилэн нийтдээ 3,8 тэрбум төгрөгийн төсөвт ажил хийхээр төлөлвлөж, эхний ажлын тендер зарлагдаж эхэлсэн гэж аймгийн Засаг дарга Ж.Оюунбаатар ярилаа. Түүнчлэн улсын зэрэглэлтэй хот болгох 1000 айлыг орон сууцжуулах жишиг гэр хороолол, 100 айлын хаус, 2 км зам гээд дэд бүтцийн томоохон ажлууд эхлүүлэхээр төлөвлөсөн байна. Хэнтийд орон сууцны 1м/кв-ын үнийг 550 ам.доллараас хэтрүүлэхгүйгээр орон сууцжуулах хөтөлбөрт оролцох саналыг Монголд барилгын үйл ажиллагаа эрхэлдэг Оросын компани ирүүлсэн байна. Тиймээс аймгийн иргэдээ хямд өртөгтэй орон сууцтай болох бололцоог бүрдүүлээд эхэлбэл өвлийн утаа багасах ач холбогдолтой гэж аймгийн удирдлагууд үзэж буйгаа хэлж байлаа. Өндөрхаан хотод одоогийн байдлаар 21 мянган хүн амьдардгаас 6000 нь орон сууцанд амьдардаг юм байна.

Хэнтий аймагт Чингис хааны түүхт цогцолбор байгуулах ажлын эхлэл болж, Соёл, аялал жуулчлалын яаманд ажлын хэсэг байгуулагджээ. Шинэчлэлийн Засгийн газар ч энэ санаачлагыг дэмжиж 100 сая төгрөгөөр зураг төслийн ажлыг хийж эхэлсэн байна. Цаашид аялал жуулчлалын тэргүүлэх хот болгох зорилго тавьсан хэнтийчүүд Чингис хааны шинэ цоцолбор байгуулах төлөвлөгөөг дагаж шинэ Өндөрхаан хот байгуулахаар төлөвлөж байгаагаа ч УИХ-ын даргад дуулгалаа.

Парламентын тэргүүн хямд өртөгтэй орон сууц барихад юун түрүүнд барилгын материалын үйлдвэрлэлд анхаарах ёстойг хэлсэн юм. Тухайлбал, тоосгоны үйлдвэр, элс, хайрганы карерь гээд орон сууцны үндсэн материалын үйлдвэрүүдийг нэмэгдүүлэх шаардлагатайг анхааруулсан юм. Хэрэв орон сууц баригдаад эхэлбэл борлуулалтын асуудлыг моргейжийн хуулиар шийдэх бололцоотой гэдгийг ч хэллээ.

Хэнтий аймагт нэн яаралтай шийдэх гурван асуудал байгаа юм байна. Эдгээр асуудлаа Засаг дарга Ж.Оюунбаатар УИХ-ын дарга З.Энхболд болоод Хэнтий аймгаас УИХ-д сонгогдсон гишүүн Б.Гарамгайбаатар нарт албан ёсоор танилцуулж, УИХ-ын хаврын чуулганы хуралдаанаар шийдвэрлэж өгөхийг хүссэн юм.

Юун түрүүнд тус аймагт дулааны станц барих шаардлагатай болсон байна. Хүн амын өсөлт, их бүтээн байгуулалтын төлөвлөлт зэрэгт 30 мбт-ын хүчин чадалтай станц барих шаардлага гарч байгаа талаар Засаг дарга танилцууллаа. Станц барих ТЭЗҮ хийгдээгүй байгаа ч газар нь бэлэн байгаа аж.

Дараагийн асуудал нь Чингис хаан цогцолборын ажлын зургийн төсөлд шаардлагатай хөрөнгө мөнгө юм. Чингис хааны түүхийн 40 хувь нь Хэнтийд байдаг учраас цогцолбор байгуулах, аймаг нь аялал жуулчлалыг тэргүүлэх зорилт болгохоор шийдсэн тул Чингис хааны цогцолборын ажлын зургийн төсөлд шаардлагатай 1,5 тэрбум төгрөгийг төсөвт суулгуулж өгөхийг хүсч байв. Гурав дахь нь давж заалдах шатны шүүхийг Хэнтий аймагт байгуулж өгөөч гэсэн хүсэлт байв. Зүүн бүсийн хорих анги Хэнтий аймагт байдаг, мөн гэмт хэргийн өсөлт өндөр зэргээс Өндөрхаан хотод давж заалдах шатны шүүх байх нь зүйтэй гэдэгтэй Сүхбаатар аймгийнхан ч санал нэг байгаа аж. Уг нь Шүүх байгуулах тухай хуулийн төсөл анх УИХ-д өргөн баригдахад эрдэмтэн, судлаачдын судалгааг үндэслэн зүүн бүсийн давж заалдах шатны шүүхийг Хэнтий аймагт байгуулахаар орж ирсэн байна. Гэвч төслийн анхны хэлэлцүүлгийн үеэр шүүхийг Дорнод аймагт байгуулахаар орж иржээ. Хэнтийчүүдийг УИХ-д төлөөлсөн УИХ-ын гишүүн Б.Гарамгайбаатар үүнд эсрэг байр суурьтай байж, шүүхийг Хэнтийд байгуулах саналыг хоёрдугаар хэлэлцүүлэг дээр дэмжүүлсэн ч эцсийн хэлэлцүүлэг дээр сөрөг хүчний эсрэг саналд хүч хүрэлгүй унагасан байна. Үнэхээр газар зүйн байрлал, хорих анги зэргээс үзэхэд давж заалдах шатны шүүх Хэнтийд байх ёстой гэдэг саналыг дахин анхаарч үзэх шаардлага байгаа гэж Б.Гарамгайбаатар гишүүн хэлж байлаа.

Аймгийн ИТХ-ын дарга С.Пүрэвжав аймгийнхаа 90 жилийн ойтой холбогдуулан Чингисийн түүхт өлгий нутагт хүндэтгэлийн чуулган хуралдуулах хүсэлтийг тавьж байсан. Тэрбээр “Монголын анхны парламент буюу их хуралдай Биндэр суманд болж байсан” гэлээ. УИХ-ын дарга хуулиар энэ хүсэлтийг биелүүлэх боломжгүй гэсэн хариу өгсөн юм.

Хэнтий аймгийн анхны сургууль болох Хэрлэн нэгдүгээр сургууль 1923 онд байгуулагджээ. Олон жилийн түүхтэй энэ сургуулийн үйл ажиллагаатай парламентын тэргүүн болоод УИХ-ын гишүүд танилцлаа. 12 жилийн сургалттай 23 бүлэгт 784 сурагч, 11 жилийн 34 бүлэгт 1216 сурагч тус тус суралцдаг байна. УИХ-ын дарга тус сургуулийн спорт заал, цахим танхим зэргээр орж сургалтын байдалтай нь танилцсан юм.

Дараа нь аймгийн иргэд, сонгогчидтой хийсэн уулзалтын үеэр ихэвчлэн төрийн албан хаагчдын халаа сэлгээ, тэтгэвэр нэмэх эсэх, уул уурхайн салбарын хөгжил, түүнээс олгох хувьцаа, төрийн байгууллагуудын ажлын уялдаа холбоо зэргийг сонирхсон асуултыг иргэд их тавьж байлаа. Түүнчлэн хэрэгжиж эхлээд удаагүй байгаа Тамхины хяналтын тухай хуулийг дэмжиж байгаагаа илэрхийлж, архины хяналтын талаар хууль гаргаач гэсэн хүсэлт тавих иргэн ч олон байв.

УИХ-ын дарга энэ үеэр “төрийн алба үнэхээр дампуу байсан” гэж байлаа. Тэрбээр “Төрийн албанд ах дүү, хамаатан саднаа ажилд авдаг, жирийн иргэн ажилд орж чаддаггүй байсан. Ах дүү, эсвэл танил тал, хэсэг нөхдөөрөө төрийн байгууллагад ажиллахдаа өөрсдөө хөнгөлөлтэй зээл авдаг, өөрсдөдөө урамшуулал олгодог байсан жишээ бишгүй байгаа. Тухайлбал, Төрийн банкны Төлөөлөн удирдах зөвлөл гэж 9 хүний бүрэлдэхүүнтэй зөвлөл байсан. Эдгээр 9 хүн хоёр тэрбум төгрөгийн хөнгөлөлттэй зээл, урамшууллыг хуульзөрчиж авсан байдаг. Гэтэл иргэд орон сууцны 6 хувийн хүүтэй моргейжийн зээл хөөцөлдөөд авч чаддаггүй. Орон сууцны зээл хөөцөлдсөн 40 хүнд олгох зээлийг есхөн хүн авсан байна. Ийм хүмүүсийг зайлуулж байх ёстой. Н.Алтанхуягийн Засгийн газар энэ ажлыг хийж байна. Шинэчлэлийн Засгийн газар төрийн албыг нийтийн алба болгож өөрчлөхөөр ажиллаж байна. Сонгуулийн санал тоолох автомат машиныг зарим хүн үзэн ядаж байна. Саналыг гараар тоолдог болбол авлига, шударга бус сонголт бий болно. Сонгуулийн хар хайрцагт итгэхээс өөр аргагүй. Дэдхий нийтээр энэ технологийг ашиглаж байгаа” гэлээ.

Иргэдтэй хийсэн уулзалтад ирсэн Бор-Өндөр сумын Засаг дарга Г.Ганхуяг Бор-Өндөрийн хилийн цэсийн асуудлаар УИХ-ын даргад хандлаа. Тэрбээр “Бор-Өндөр нь 2012 онд Монголын 330 дахь сум болж байгуулагдсан. Гэвч бид одоог хүртэл сумын хилийн цэсийн асуудал дээр маргаантай байна. Бид хилийн цэсийг шинэчлэн батлуулах асуудлаар аймгийн ИТХ-д хандсан байгаа. Энэ асуудал Засаг даргаар дамжиж Засгийн газрын тэргүүнд очих байх. Одоо манай сум 14 мянган га газартай. Энэ нь нэг томоохон компанийн тариалан эрхэлдэг газар гэсэн үг. Сум 50 мянган толгой малтай. Малчид энд тэнд ад үзэгдэж, хавчигдах, нийгмийн асуудлаа шийдэж чадахгүй амьдарч байна. Уг нь сумын төвийн байгууллагын бүтэц байгуулагдсан. Тиймээс гол маргаан болсон сумын хил тогтоох асуудалд УИХ-ын дарга та анхаарал хандуулж шийдвэрлүүлж өгөөч” гэсэн хүсэлт тавилаа. УИХ-ын дарга хариуд нь “Бор-Өндөрийг сум болгохыг дэмжиж байсан хүний нэг нь би. Хилийн энэ асуудлыг мөн дэмжих болно” гэлээ.

Ийнхүү Өндөрхаан хотод ажилласан парламентын төлөөлөл Дорнод аймгийн Хөлөнбуйр сумын малчин Н.Хосбаярынд зочилсноор орон нутаг дахь томилолтын анхны өдрөө өндөрлөлөө гэж УИХ-ын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах хэлтсээс мэдээлэв.